Kwetsbaar, desolaat en machteloos, maar ook weerbaar en krachtig. Indrukken die projectadviseur Angela Frings en directeur Erik Ackerman opdeden tijdens hun reis door Zuid-Soedan. Na jaren van steun aan dit geteisterde land, bracht MIVA het eindelijk een bezoek om te zien welke impact we maken en wat nog meer nodig is.
Eerste reis naar Zuid-Soedan
Om te kunnen helpen daar waar de hulp het hardst nodig is, is het belangrijk om de context van verschillende landen te kennen en te weten welke impact er gemaakt wordt. Door de vele jaren van onrust in Zuid-Soedan is het altijd lastig om het land te bezoeken. Toch gingen Frings en Ackerman begin 2026 die kant op, omdat we weten dat er meer hulp nodig is.
Ambulance en boot maken enorme impact
Angela: “We krijgen regelmatig rapportages over de behaalde resultaten met de middelen die we financieren. Eentje die altijd veel indruk op me maakt is de ambulance die wordt gebruikt door het gezondheidscentrum St. Martha in Yei. Het is de enige ambulance in de wijde omgeving.” Nu kon Angela met eigen ogen zien hoeveel de auto voor de gemeenschap betekent. “De ambulance staat letterlijk nooit stil. De chauffeur staat 24/7 klaar en wordt continu gebeld.” Veel vervoer is niet mogelijk in het gebied, omdat het wordt aangehouden door het leger en de politie. “Maar de ambulance heeft status en wordt vertrouwd onder andere vanwege de sticker van ons als internationale ngo en mag dus meestal wel doorrijden.”
Erik en Angela zagen ook de net in gebruik genomen boot op de Nijl in Terekeka. Er zijn twee bruggen over de Nijl in Zuid-Soedan, beiden in de hoofdstad Juba. Mensen uit het gebied Terekeka die zonder boot naar de overkant moeten kost het daardoor al gauw 4 uur om er te komen. Nu kunnen zij met de boot voor de gemeenschap binnen 3 kwartier oversteken. Dit maakt zorg en onderwijs voor veel mensen mogelijk.
Angela vertelt: “We ontmoetten Osman, die zich volledig vrijwilliger inzet als kapitein van de boot. Hij is zo toegewijd om de mensen uit zijn gemeenschap te helpen.” Hij komt met de boot bij noodgevallen en brengt mensen naar zorg en onderwijs. Tijdens het regenseizoen treedt de Nijl buiten haar oevers en helpt hij mensen te verplaatsen naar droge gebieden.
1 miljoen vluchtelingen
Maar wat Erik en Angela het meest is bijgebleven is hun bezoek aan Renk. Sinds het uitbreken van de oorlog in Soedan in april 2023 is Renk, een regio aan de grens met Soedan, uitgegroeid tot de belangrijkste toegangspoort voor vluchtelingen en terugkerende Zuid-Soedanezen. Tot op heden zijn meer dan één miljoen mensen via Renk Zuid-Soedan binnengekomen.
Door de beperkte transportmogelijkheden en de aanhoudende onveiligheid zijn duizenden mensen veel langer dan gepland in transitcentra en gastgemeenschappen gebleven. Dit heeft geleid tot overbevolking, een toenemende druk op basisvoorzieningen en grotere beschermingsrisico’s. De humanitaire situatie wordt verder verslechterd door voedseltekorten, ondervoeding, ziekte-uitbraken, een overbelast gezondheidszorgsysteem en stijgende kosten.
Vervoer en elektriciteit schaars
Frings en Ackerman zagen van dichtbij hoe dringend behoefte is aan transport- en communicatiemiddelen in de vluchtelingengemeenschappen rond Renk. Transport is er uiterst schaars. De afstanden naar gezondheidscentra, scholen en andere essentiële voorzieningen zijn enorm; sommige gemeenschappen liggen meer dan 65 kilometer verderop. Daarnaast ontbreekt het in de regio aan betrouwbare toegang tot elektriciteit.
“Meestal komt hier niemand”
Eén gesprek heeft Angela en Erik erg aangegrepen: “Tijdens het bezoek aan een gastgemeenschap in Payuer (in de regio Renk, red.) kwam een oude man die eerst achteraan zat naar voren gelopen. Moeizaam, leunend op zijn stok maar met een heel sterke stem. Hij bedankte ons voor de moeite die we hadden genomen naar hen toe te komen. En überhaupt naar Zuid-Soedan te komen. Hij zei: ‘Meestal komt hier niemand. En als ze al komen, dan gebeurt er niet veel.’ Hij wilde graag van ons weten of we ook écht iets gaan doen, of dat we als één van de andere ngo’s komen kijken en dan weer gaan.”
Regenseizeon vormt levensgevaar
“Deze man benoemde ook de noodzaak voor hulp tijdens het regenseizoen in Renk. Elk jaar veroorzaakt het regenseizoen overstromingen van de Nijl. Overal langs de Nijl is dat een probleem, maar omdat de grond in Renk zo droog is en de regio helemaal plat is, is de impact daar enorm groot. Grote stukken land komen onder water te staan, onderkomens worden weggespoeld en levens komen in gevaar. Voor veel mensen kan het op tijd bereiken van een veilige plek een kwestie van leven of dood zijn.”
Erik vult aan: “De situatie in Renk maakte diepe indruk op me. Mensen zijn zo onzeker in hun bestaan. Ik vond het heftig om te zien hoe desolaat de regio is. En hoe mensen aan hun lot zijn overgelaten. Eigenlijk zit de gemeenschap te wachten op de volgende overstroming. Ze weten dat die gaat komen, maar ze kunnen niks doen.”
Tuktuks, ezels met wagen, waarschuwingssystemen en zonne-energie
Daarom heeft MIVA besloten haar lokale partner in Zuid-Soedan te ondersteunen met ezelskarren, tuktuks, waarschuwingssystemen en oplaadplekken op zonne-energie. Angela: “Deze eenvoudige maar doeltreffende oplossingen bieden zelfs de meest afgelegen gemeenschappen toegang tot essentiële diensten en helpen mensen tijdig hoger gelegen gebieden te bereiken wanneer overstromingen dreigen.”
Tuktuks kunnen vijf tot zes passagiers vervoeren en zich snel verplaatsen over smalle onverharde wegen. De waarschuwingssystemen sturen een alarm naar afgelegen gemeenschappen wanneer een stijging van het waterpeil wordt verwacht. De laadplekken op zonne-energie kunnen zorgen voor licht, en kunnen het waarschuwingssysteem en telefoons opladen zodat mensen bereikbaar blijven. En wanneer wegen door overstromingen volledig onbegaanbaar worden, vormen ezels met wagen een essentiële levenslijn voor mensen die anders geïsoleerd zouden raken.
Wat kan wél?
“Het klinkt misschien als iets heel kleins en simpels”, zegt Angela, “maar in een land waar je niet terug kunt vallen op werkende systemen moet je pragmatisch en praktisch gaan denken. Veel kan niet. Maar wat kan wél? Deze simpele middelen brengen al veel impact in deze gemeenschappen.”
Zuid-Soedan hangt aan elkaar van buitenlandse hulp. Maar MIVA kreeg tijdens de reis meerdere malen van lokale organisaties en overheden te horen dat haar werkwijze de juiste hulp op de juiste plek brengt, vanwege de directe link met kleine lokale organisaties waardoor er geen lagen tussen zitten.
Erik onderschrijft dat: “De reis liet ons een bevolking zien die kwetsbaar en machteloos lijkt, maar tegelijkertijd buitengewoon weerbaar en krachtig is. Met relatief eenvoudige middelen kunnen mensen weer iets van die kracht inzetten om hun toekomst vorm te geven. Een simpele ezel met wagen betekent bijvoorbeeld een enorme vooruitgang tijdens overstromingen. Natuurlijk is het probleem met deze middelen niet structureel opgelost. Maar mensen kunnen zo wel weer wat regie pakken over hun leven. Dat is toch het minste dat we kunnen doen?”
